Afbeelding invoegen
Afbeelding invoegen

Leiderschap en leiderschapsstijlen

Wat is leiderschap
Leiderschap is de positie die een leider in een bepaalde groep neemt. De leider probeert de beoogde doelen te bereiken, en de leden van de groep handelen onder zijn verantwoordelijkheid.
Iemand die het leiderschap op zich neemt moet beslissingen nemen, problemen oplossen, plannen organiseren, relaties ontwikkelen en mensen beïnvloeden. Een goede leider kan een groep goed aansturen en er voor zorgen dat doelen gerealiseerd worden, Er zijn verschillende theorieën over het leiderschap geschreven, waarin naar voren komt hoe een goede leider hoort te zijn. Vele moderne theorieën die het charisma bepalen, stellen de uitstraling centraal. Deze uitstraling heeft een sterke aantrekkingskracht op mensen, en kan mensen in beweging zetten. Precies wat een leider tracht te doen. bron: https://www.ensie.nl/else-reijnen/leiderschap

Bij leidinggeven hoort een aantal persoonlijke kwaliteiten:
  • respect voor mensen
  • empathie
  • echtheid, dat wil zeggen dat je je niet anders voordoet dan je bent
  • integer omgaan met macht
  • denken vanuit het belang van de organisatie, dus puur eigenbelang niet laten domineren
  • overwicht
  • flexibiliteit
  • open communiceren

Verschillende leiderschapsstijlen 
De stijl van leidinggeven is van grote invloed op de mate waarin spelers/teamleden zich gerespecteerd voelen, mede verantwoordelijkheid willen dragen, zoeken naar oplossingen enzovoorts. Er zijn stijlen van leidinggeven die dit bevorderen en stijlen die dit ontmoedigen.
Iedere trainer/coach heeft een stijl van leidinggeven, een stijl die het beste bij haar/hem past en het meeste aantrekt. Het hebben van inzicht in de eigen stijl van leiding geven is niet alleen van belang om het effect  van het eigen functioneren op het gedrag van anderen te evalueren, maar ook om van stijl te kunnen veranderen. De leiderschapsstijlen kunnen op verschillende manieren ingedeeld worden:
De autoritaire stijl
Kenmerkend voor deze stijl van leidinggeven zijn:
  • Taakgericht
  • Eenzijdige communicatie (topdown)
  • Geven van opdrachten
  • strakke regels
  • Legt geen verantwoordelijkheid af aan zijn spelers en teamleden
  • Bepaalt eenzijdig zijn doelen
  • Hij neemt de beslissingen (zonder verder overleg)
  • Geeft aan wat er moet gebeuren, hoe het moet gebeuren,de spelers dienen te gehoorzamen


De democratische stijl
Kenmerkend voor deze stijl van leidinggeven zijn:
  • Mensgericht
  • Ondersteunend
  • Gericht op motivatie en samen beslissen
Kenmerkend bij democratisch leiderschap is dat er sprake is van een gezamenlijke inspanning.
Hij legt de beslissingsbevoegdheid en beslissingsverantwoordelijkheid bij de groep als geheel.
De taak van de leidinggevende bestaat dan vooral uit het motiveren van de spelers, het doelgericht laten verlopen van het overleg en het komen tot besluitvorming.

De laissez-faire stijl 
Kenmerkend voor deze stijl van leidinggeven zijn:
  • Ontbreken van leiderschap
  • Laat zijn groepsleden bepalen wat het juiste of niet juiste is
  • Spelers nemen het heft in eigen handen
  • Weinig interesse 
  • Hij handelt vanuit een niet betrokken, onverschillige of niet geëngageerde houding
Letterlijk is de betekenis van Laissez fair ongeveer: maar op zijn beloop laten, maar laten gaan, de vrije hand geven.
Andere manier(en) om de stijlen van leiding geven weer te geven
In het onderwijs maakt men op verschillende manieren onderscheid in stijlen van leidinggeven hieronder enkele voorbeelden:
De opdrachtstijl:
Een trainer/coach die vooral met opdrachten werkt, vertelt spelers precies wat zij moeten doen, waar, wanneer en hoe. Hij controleert en stuurt bij als dat nodig is. Hij hanteert duidelijke regels. Er is sprake van eenrichtingverkeer van de leidinggevende naar de speler(s) toe.

De overtuigingsstijl:
De trainer/coach die spelers wil overtuigen van een bepaalde doelstelling of visie geeft duidelijk richting. Hij is taakgericht en volgt de uitvoering van taken. Hij motiveert en geeft uitleg. Hij vraagt spelers en teamleden naar hun visie en inbreng en houdt de dialoog gaande. Een overtuigende trainer/coach is betrokken bij de spelers en begeleidt hen in plaats van dat hij hen instrueert.

De participatiestijl:
Bij de participatiestijl geeft de trainer/coach zoveel mogelijk ruimte aan zijn spelers en teamleden en draagt verantwoordelijkheden over. Hij bevordert de zelfstandigheid, ondersteunt en informeert. Hij bevordert de participatie door problemen in overleg op te lossen en samen beslissingen te nemen. Hij luistert en toont begrip. Hij toont belangstelling voor de persoon achter de speler. Hij heeft een begeleidende in plaats van voorschrijvende rol. Hij schept zodanige voorwaarden dat er goed samengewerkt kan worden.

De delegatiestijl:
Bij deze stijl delegeert de hoofdcoach een taak aan een of meerdere stafleden. Hij geeft daarbij aan wat er moet gebeuren. Het staflid (de assistent/coach of keeperstrainer) voert de taak vervolgens geheel zelfstandig uit en zoekt zelf oplossingen voor eventuele problemen. De hoofdcoach heeft de rol om de grote lijnen te bewaken.

Eén trainer/coach kan in verschillende situaties ook verschillende leiderschapsstijlen hanteren. De stijl is afhankelijk van wat er op dat moment en in die situatie gevraagd wordt. Dat noemen we situationeel leidinggeven. Hoewel de leiderschapsstijlen kunnen wisselen, domineert bij iedere leidinggevende één stijl.


Situationeel leidinggeven 
Je geeft situationeel leiding als je begeleidingsstijl is aangepast aan de begeleidingsbehoefte van de speler(s) en aan de situatie van dat moment. Spelers verschillen allemaal en elke situatie is weer anders. Wat bij de een of in een bepaalde situatie goed werkt, heeft misschien geen resultaat bij de ander of in een andere situatie. 

Leidinggeven en begeleiden In de situationele stijl van leidinggeven wordt onderscheid gemaakt in twee aspecten: gericht zijn op de taak en gericht zijn op de relatie. Voor de begeleiding wordt gelet op competentie of bekwaamheid (kan ik het?) en gemotiveerdheid (wil ik het?). Deze bepalen het begeleidingsniveau van een speler

Er zijn vier begeleidingsniveaus. 
Bij elk niveau hoort een stijl van leidinggeven:
  • Instrueren (vooral taakgericht) als iemand wel wil maar niet kan
  • Overtuigen en stimuleren (zowel taak- als relatiegericht) als iemand het niet goed kan en denkt het ook niet leuk te vinden;
  • Ondersteunen en overleggen (vooral relatiegericht) als iemand het wel kan maar onzeker is;
  • Delegeren (weinig taak- en relatiegericht) als iemand het kan en graag doet.

De verkeerde stijl
Wanneer je als coach de verkeerde stijl hanteert, kan dat tot negatieve effecten leiden. Moeilijke taken en of opdrachten (oefeningen) zonder de noodzakelijke (goede) begeleiding leiden bij beginnende en onervaren spelers gemakkelijk tot frustratie en demotivatie. En een te taakgerichte aanpak is voor een ervaren speler ook zeer frustrerend. 
Bekwaamheid
De bekwaamheid van een speler gaat over de mate waarin de speler de vaardigheden en de kennis van het spel 'voetbal' beheerst.
Beschikt de speler over de juiste competenties (vaardigheden, kwaliteit, kennis, en eigenschappen) en is de speler daarin voldoende begeleid, getraind en ondersteund? Vaak lijkt de vraag naar bekwaamheid makkelijk te beantwoorden, maar een speler die slecht presteert kan echter ook onder de maat functioneren door demotivatie.
Bereidheid
De bereidheid van een speler heeft vaak te maken met de motivatie van de speler. Vele zaken kunnen de betrokkenheid of bereidheid van een speler in de weg staan:
  • Gebrek aan motivatie omdat de speler 'teveel' gestuurd wordt en geen mogelijkheden ziet om zelf een oplossing te bepalen/zoeken waarop zijn voetbal-taak (tactisch technisch kan worden uitgevoerd.
  • Privé-problemen, concentratieproblemen of stress
  • Gebrek aan zelfvertrouwen
  • Speler voelt zich niet voldoende gerespecteerd door zijn teamgenoten
De stijlen "overtuigen, stimuleren en overleggen lenen zich goed voor een coachende stijl van leidinggeven. Dit is één van de manieren waarop je medewerkers kunt motiveren. Coaching is een aparte manier van leidinggeven waarbij je meer dan gemiddeld persoonlijke aandacht besteedt aan een speler. Begeleiden en ontwikkelen staan hierbij dan centraal. Ook binnen de coaching kan je in leidinggevende stijlen variëren van het model van Hersey & Blanchard.





           




 Afbeelding invoegen  Afbeelding invoegen