Wat is (sport)psychologie?

Een korte definitie van psychologie is 'de wetenschap van gedrag'.
Sportpsychologie is dat deelgebied van de psychologie waarin gedrag in sportsituaties wordt bestudeerd. Deze is breed bedoeld en omvat dus ook coaches, publiek, ouders etc. Verder gaat het om gedrag wat te maken heeft met topsport, wedstrijdsport en recreatieve sport, al dan niet in georganiseerd verband. Een uitgebreide definitie van psychologie is: de psychologie gaat om de besturing van gedrag en de cognitief-affectieve, sociale en biologische basis daarvan. Daarnaast bestudeert de psychologie individuele verschillen in gedrag (Matarazzo, 1987)
0


Zie en voel wat sportpsychologie is


Sportpsychologie eigen deelgebied

Sport heeft zoveel specifieke kenmerken dat het zonder meer toepassen van kennis en theorieën van de psychologie tekortschiet en daarom moet sportpsychologie als een apart onderdeel van de psychologie worden gezien. Enkele redenen zijn:
  • In sport wordt vrijwel altijd lichamelijke inspanning geleverd
  • Deelnemers nemen vaak vrijwillig allerlei regels voor lief, die het moeilijker maken om gestelde doelen te bereiken
  • Sporten betekent vaak afzien en lijden, soms met serieuze risico's
  • Er wordt opgetreden onder het oog van veel toeschouwers
  • Er wordt veel inspanning geleverd tegen (soms) weinig materiële beloning
  • Sporters zoeken vaak situaties op die makkelijk tot negatieve emoties kunnen leiden (teleurstelling, verdriet)
  • Sterke wedijver
Nog drie voorbeelden waarom sportpsychologie als een apart onderdeel van de psychologie moet worden gezien:
  • Een onderzoek in organisatiepsychologie wees uit dat het stellen van doelen de werkprestatie verbetert. Een sporter is echter uit zichzelf al sterk gericht op het leveren van goede prestaties, waardoor het stellen van doelen (goal-setting) niet om dezelfde redenen effectief kan zijn
  • Men denkt dat mensen de intrinsieke behoefte hebben om zich competent te voelen; willen ervaren dat ze tot iets in staat zijn. Bij het beoefenen van risicosporten komt een bijzondere competentie naar voren. namelijk de competentie om angst onder controle te houden. Bij weinig andere activiteiten komt dit voor, waardoor een algemeen model wederom tekort zal schieten.
  • De derde reden om een eigen deelgebied voor sportpsychologie te hebben is dat er speciale methoden en meetinstrumenten moeten worden ontwikkeld die bruikbaar zijn tijdens sport. Je kunt bijvoorbeeld niet 1 minuut voor aanvang van een wedstrijd even door de sporter een vragenlijst laten invullen.
o
Sportpsychologie is meer als mentale training

Sportpsychologie omvat alle factoren die van belang zijn bij sport, van ondersteuning om een actieve leefstijl te ontwikkelen tot het begeleiden en ondersteunen van topsporters. Sportpsychologie heeft ook betrekking op alle mensen die zich in het motivatieklimaat van de sporter bevinden: de trainer, instructeur, coach, teamgenoten, grooms, ouders, broertjes en zusjes. Samen met iedereen om zich heen vormt de sporter immers als het ware een team; samen kom je, als het goed is, met zoveel mogelijk plezier, tot zo goed mogelijke prestaties.
0
Sportpsychologie houdt zich onder andere bezig met vragen als: Hoe kan ik mijn prestatie verder optimaliseren? Hoe krijg ik weer plezier in mijn sport? Hoe kan ik als coach mijn team het beste aansturen? Is er een manier om agressie in te perken? Kan ik mijn kind nog beter ondersteunen? Hoe ga ik om met mijn blessure? Hoe ga ik om met mijn emoties? Hoe kan ik mijn zenuwen onder controle houden? Hoe zorg ik ervoor dat ik op wedstrijden net zo presteer als thuis?
0
Aan de ene kant brengt sportpsychologie de invloed van psychologische en emotionele factoren op sport in kaart en aan de andere kant de invloed van sport op psychologische factoren

De sportpsycholoog 

Een sportpsycholoog houdt zich onder andere bezig met het verzorgen van mentale training en coaching van (top)sporters, (top)coaches, (top)teams en (top)organisaties.Het uitgangspunt daarbij is dat er vier groepen van factoren zijn die samen bepalen hoe goed een sporter presteert. Dat zijn de fysieke, technische, tactische en mentale factoren.

Bekende mentale factoren die invloed kunnen hebben op de prestatie van sporters zijn bijvoorbeeld: zelfvertrouwen, motivatie, aandacht en concentratie, omgaan met tegenslagen (coping), wedstrijdspanning en angst in sport. In teams komen daar elementen bij als: groepscohesie, collectief zelfvertrouwen, communicatie en leiderschap (van coach en groepsleden)

foto: http://www.psychologiesport.fr
Sportpsychologen zijn uniek opgeleid en gespecialiseerd deel te nemen aan een breed scala van activiteiten, waaronder de identificatie, ontwikkeling en uitvoering van de mentale en emotionele kennis. Het begrijpen, diagnosticeren en het voorkomen van de psychologische, cognitieve, emotionele, gedrags- en psychofysiologische remmers van consistente uitstekende prestaties.
De vereniging van sportpsychologen Nederland (VSPN) bevordert wetenschappelijk onderzoek en bewaakt de kwaliteit van sportpsychologen in de praktijk en stimuleert docenten en onderzoekers sportpsychologie te inspireren. Om erkend te worden door deze vereniging als sportpsycholoog die gekwalificeerd is om mentale training en begeleiding te geven aan sporters, coaches, teams etc., dienen sportpsychologen aan nauw omschreven eisen te voldoen.
Bron: sommige passages zijn afkomstig uit boek Sportpyschologie: Bakker/Oudejans 2012.> VSPN Nederland>http://slideplayer.nl/slide/2075142/


Meer info







Gepubliceerd op 22 jan. 2013
Martin Hagger is hoogleraar Psychologie aan de Curtin University. Zijn expertisegebieden zijn sociale, gezondheid, sport en psychologie. Hij is betrokken bij tal van onderzoeksprojecten in binnen- en buitenland met een focus op de motivatie en gedragsverandering. Hij leidt momenteel projecten op doping in de sport, het bevorderen van lichamelijke activiteit en gezonde voeding, het begrip van de mechanismen van wilskracht en zelfbeheersing, en het verminderen van drankmisbruik en de prevalentie van roken. 

Op het hoogste niveau, zijn de atleten goed afgestemd op het gebied van hun fysieke mogelijkheden, conditionering, en vaardigheidsniveau.Maar vaak is dat niet genoeg om te winnen en uit te voeren op de grootste podia, zoals de Olympische Spelen. Ontwikkeling van strategieën en technieken om atleten in de best mogelijke conditie voor optimale prestaties te krijgen wordt steeds belangrijker voor sportteams en coaches. 

Martin brengt een overzicht van de soorten technieken die topsporters gebruiken om psychologisch voor te bereiden op hun sport en geeft details van het wetenschappelijk onderzoek naar deze technieken en hoe ze werken, en hoe de technieken die kunnen worden gebruikt door competitieve atleten en coaches om de prestaties te maximaliseren.