Tactische Periodisering

 

Portugal midden jaren 80
In de afgelopen jaren hebben we een tendens gezien naar een verandering in voetbalopleiding, concepten en methodieken. Misschien heeft de grootste breuk met de traditionele Voetbal-trainingsmethoden plaatsgevonden midden jaren 80 in Portugal. Carlos Oueiroz  (huidig bondscoach van Iran) was een van de eerste Portugese coach(es) die een studie had doorlopen aan de universiteit van Lissabon waar een nieuwe trainingsmethode werd onderwezen genaamd "De tactische periodisering".  Queiroz paste zijn geleerde methode voor het eerst toe op de selectie van Portugal onder 20 waar hij van 1987 tot 1991 jeugd-bondstrainer was. 

Onder Queiroz leiding werd Portugal U-20 zowel in 1989 als 1991 wereldkampioen, deze prestatie wordt nu nog gezien als het grootste succes van het Portugese voetbal ooit. Sportjournalist Lobo: "Hij bereikte dingen die niemand ooit had bereikt" zei Lobo "De mensen zullen hem nooit vergeten". Natuurlijk mogen we hierin niet vergeten dat Queiroz beschikte over een gouden generatie bestaande uit Luis Figo, Rui Costa, Fernando Couto, João Pinto, Jorge Costa en Victor Baia. Waren de successen van Querioz nu te danken aan de geweldige kwaliteiten van de spelers of aan de invoering van de tactische periodisering? Laten we het erop houden dat het een en-en situatie was. Feit is wel dat door bovengenoemde sterspelers de destijds ingevoerde nieuwe trainingsmethode nog altijd wordt geroemd. 
"We waren niet alleen topfit, maar we wisten in elke situatie, balbezit - balverlies (individueel, als linie en als team) precies wat we moesten doen waardoor we ook mentaal groeiden en een gevoel hadden dat we onverslaanbaar waren. En dat is precies de essentie van tactische periodisering

Vitor Frade

De vader van Tactical Periodisering is Vitor Frade (12-09-1944), emeritus hoogleraar van de Universiteit van Porto en de huidige directeur van de afdeling Methodologie van FC Porto. De methodiek wordt al jarenlang toegepast door succesvolle Portugese coaches als José Mourinho, André Villas- BoasPaulo FonsecaVictor PereiraFernando Santos en de eerder genoemde Carlos Oueiroz . In 2003 was Frade nog een jaar assistent en adviseur van Mourinho en leerde hem de fijne kneepjes van zijn methodiek.

Binnen het Tactisch Periodiseren is de speelwijze het vertrekpunt. Voetballen is een zeer onvoorspelbaar spel. Om het voor de spelers iets meer voorspelbaar te maken, is een duidelijke speelwijze van belang zodat spelers meer tijd hebben om de juiste keuzes te maken. Door het tactische concept elke dag opnieuw te trainen, gaan spelers steeds meer onbewust handelen waardoor zij meer tijd hebben voor het maken van de juiste keuze.










Vitor Frade Carlos Oueiroz Paulo Fonseca Victor Pereira Jose Mourinho André Villas- Boas Fernando Santos
Bronnen foto's onder aan deze pagina

2016  'Ingenieur van Penta', bezorgt Portugal eerste hoofdprijs


Door in de EK-finale af te rekenen met Frankrijk, schreef bondscoach Fernando Santos in 2016 (bijnaam: Ingenieur van Penta) historie door Portugal zijn eerste hoofdprijs te bezorgen. 
Fernando Santos leerde de fijne kneepjes van het trainersvak van professor Victor Frade, die Santos ook begeleide tijdens zijn periode (1998-2001) als toenmalig hoofdtrainer van FC Porto.

Het geheim van tactische periodisering
Het model dat Frade ontwikkeld heeft, luistert naar de naam tactische periodisering. Geheel in 

lijn met de principes van Fight Club lijkt voor deze stroming te gelden: de eerste regel van tactische periodisering is, praat niet over tactische periodisering. Wanneer er wél over wordt gesproken of geschreven, dan gebeurt dat in een academische taal waar de gemiddelde voetballer niets van begrijpt. Naar de buitenwereld toe spreken Portugese coaches slechts over winnen. Zo voorspelde Santos het bereiken van de EK-finale reeds in maart. 'Mensen denken dat ik gek ben, maar wij gaan de finale halen én winnen.' Toch is de kern van de succesformule van Frade inmiddels bekend.

De kern van tactisch periodiseren

 

1. Een voetbalwedstrijd bestaat uit vier fases: aanvallen, verdedigen, omschakelen van aanvallen naar verdedigen en omschakelen van verdedigen naar aanvallen. Voor al die fases moet de coach een duidelijke speelstijl ontwikkelen, gebaseerd op de kwaliteiten van zijn spelers.
2. Om te presteren, moet een voetbalteam vier componenten beheersen: tactiek, techniek, fysiek en mentaal. In iedere training moeten al deze componenten terugkomen. In voetbal heb je altijd te maken met tegenstanders, dus is het onzinnig om techniek of fysiek apart te trainen.
3. Een speler speelt goed als hij de taken uitvoert die horen bij het speelplan. Door een duidelijke organisatie neer te zetten, kunnen voetballers constant een hoog niveau halen. Dus moet het doel van iedere training specifiek geformuleerd worden. Het liefst in principes (taken voor het hele elftal), sub-principes (afspraken tussen twee linies) en sub-sub-principes (opdrachten voor één specifieke linie).

Santos implementeerde bovenstaande drie wetten van de tactische periodisering bij de Portugese ploeg. 'Portugal heeft altijd een speelplan, defensief en offensief. We weten dat we niet het beste land ter wereld zijn, maar we zijn lastig te verslaan. We hebben gedaan wat we moesten doen, zonder ons zorgen te maken over de vraag of het er goed of slecht uitzag.'

Geheel volgens de de richtlijnen van Frade begon Santos met de defensieve organisatie. Dit omdat verdedigen makkelijker is dan aanvallen. Zo kan vanaf de eerste dag resultaat geboekt worden, wat belangrijk is voor het vertrouwen. Santos heeft geen enkele competitieve wedstrijd verloren sinds zijn aanstelling in september 2014. 'Er komt een moment dat erkend gaat worden dat de kracht van Portugal is dat we onze tegenstanders onschadelijk maken', voorspelde hij na de knappe 1-0 zege op Kroatië in de achtste finale.
Inmiddels heeft pragmaticus Santos gelijk gekregen. Portugal heeft dit EK geen enkele tegenstander weggevaagd met spectaculair voetbal, maar is tegelijkertijd defensief zelden in serieuze problemen gekomen. Zo verloopt de route naar succes exact volgens het protocol van Frade. Bouw vanaf de eerste dag gericht aan een stabiele verdedigende organisatie. 
Bron: http://www.vi.nl/nieuws/trainerscarriere-ingenieur-santos-berust-op-toeval.htm?

Vitor Prade- "Winnen doe je niet door het bereiken van hoge pieken, maar door het voorkomen van diepe dalen"


Het leggen van een moeilijke puzzel

Ik sprak laatst een trainer die via het boek "What is Tactical Periodization?” van Xavier Tamarit zich verder wilde verdiepen in de tactische periodisering. "Ik ben er halverwege mee opgehouden. Het deed me denken aan de scheikundelessen op de HAVO waar ik ook nooit wat van begrepen heb” vertelde hij. En eerlijk is eerlijk het is geen gemakkelijk boek om te lezen. Behalve dat je goede kennis moet bezitten van de Engelse taal vereist het ook een zekere mate van inspanning en concentratie door de lezer. Het boek bevat veel terminologie en bezit veel redundante informatie waardoor het lezen overeenkomt als het leggen van een moeilijke puzzel.

Maar niet getreurd, het zeer deskundige Nederlandse voetbalblog catenaccio.nl liet in een publicatie (12-02-16) Guido Seerden
(gespecialiseerd in bewegingswetenschappen bij de Fontys Hogescholen, de Vrije Universiteit en de John Moores University in Liverpool) aan het woord om op een toegankelijke manier te vertellen wat Nederlandse trainers kunnen leren van tactische periodisering. Verder bieden wij u op deze pagina voldoende links en info aan zodat u zich verder kunt verdiepen in deze methodiek. Natuurlijk zullen wij de Nederlandse ontwikkeling op het gebied van tactische periodisering voor u blijven volgen.

Voetbalpodcast 10: Jeugdtrainers Guido Seerden en Anjo Coppes over tactische periodisering

Op het Nederlandse opiniërende cultuurblog INCOGNITIEF ontvingen Richard en Paul (en leerden ontzettend veel van) jeugdtrainers Guido Seerden en Anjo Coppus, die de noodklok luiden over de staat van het Nederlandse jeugdvoetbal. Het gaat over de KNVB en haar trainersopleidingen, ideeën over Raymond Verheijen en er wordt een goede uitleg gegeven over Tactische Periodisering. 

Coachgids over tactische periodisering
Er zijn inmiddels veel boeken verschenen over de tactische periodisering (helaas wel heel veel in het Portugees en Spaans en enkele in het Engels). Het coachboek 'A practical guide to tactical periodization' geschreven door coaches Dan Minutillo en Rich Rafloski en uitgebracht door worldclasscoaching kwam in 2015 op de markt. Dit boek kan worden gebruikt als een praktische "how to" coach's gids voor het trainen van een voetbalteam met behulp van het concept van tactische periodisering.

Het e-book kunt u lezen/downloaden door rechts op de banner te klikken (Engelstalig)


LEES OOK:
 
 
Downloads, artikelen, interviews 

Interview met José Guilherme Oliveira. Professor aan de universiteit van Porto FADEUP
universidadedofutebol.com Open hier
Periodisering tactiek VS.geïntegreerde model
martiperarnau.com Open hier
Een diepere kijk in tactisch periodiseren
togsoccer.com Open hier
Tactische periodisering en de fasen in de wedstrijd
getprosports.com Open hier
Vitor Frade de vader van de tactische periodisering
tacticalperiodization4winners.com Open hier
Tactische periodisering Mourinho's best bewaarde geheim
martin-buchheit.net Open hier
Een kijkje in de keuken bij FC Porto (met oefenvormen TP)
worldclasscoaching Open hier

What is the tactical periodization
tacticalpad.com Open hier

Download: Methodological and conceptual obstacles in the relation of tactical periodization
Jorge Maciel, Nuno Amieiro august 2011


 

 



Bronnen foto's:

Portugal u20: http://www.ronaldo7.net/news/archive/cristiano-ronaldo-386-portugal-under-20-world-cup-1989-1991.jpg
Mourinho: By Mark Freeman from Hornchurch, UK (Jose Mourinho - Chelsea on Tour - 20/FEB/2007) [CC BY 2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], via Wikimedia Commons
Frade: http://static.wixstatic.com/media/ecf514_1565ae3fef0c42db82639b3fa85db27f.jpg
Queiroz: By Alireza Pourdoostar (Own work) [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
Villas: https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AVillas-Boas.JPG
Pereira:Football.ua [CC BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 or GFDL], via Wikimedia Commons
Fonseca:By Ludovic Péron (Own work) [<a href="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0">CC BY-SA 3.0</a>], <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AOM_-_FC_Porto_-_Valais_Cup_2013_-_Paulo_Fonseca.jpg">via Wikimedia Commons</a>
 
Back