De wedstrijdanalyse

Wat is een wedstrijdanalyse

Een wedstrijdanalyse is het objectief bijhouden en analyseren van gedragselementen, van één of meer spelers, in de wedstrijdsituatie” Een wedstrijdanalyse is dan ook het registreren en interpreteren van voetbalwedstrijden. Er kunnen diverse redenen zijn voor het maken van een wedstrijdanalyse maar altijd blijft het doel hetzelfde. Simpel gezegd is analyseren door middel van de "Wie, Wat, waar, wanneer en hoe-vragen” de ontwikkeling, de uitvoering van de speelwijze  en/of de aspecten van het team(s) of speler die jij observeert in beeld te brengen

Het maken van een wedstrijdanalyse kan meerdere redenen hebben


  • Als oriëntatie bij een nieuw team. 
  • Als observatie van het eigen team. 
  • Als observatie van een (komende) tegenstander. 
  • Het beoordelen van een individuele speler (scoutingsrapport, Selectiebeleid)
  • Om beter te leren observeren.

Het doel van een wedstrijdstrijdanalyse:
Het uiteindelijke doel is om de verkregen informatie te integreren:
  • In de seizoensplanning
  • In de training
  • In de teambespreking en de wedstrijd
  • In het overleg van het selectiebeleid c.q scoutingsrapport 


De analyse van het eigen team

Kenmerkend voor de Nederlandse voetbalschool is dat trainers vooral kijken naar de kwaliteiten van het eigen team. De analyse van dat eigen team is daarom van groot belang. De voorbereidingsfase is bij uitstek de tijd voor zo’n analyse, maar eigenlijk zou het een voortdurend proces moeten zijn dat gedurende het hele seizoen plaatsvindt. In die eerste weken ontstaat langzaam maar zeker voor een trainer het beeld van de sterkste formatie met het beschikbare spelersmateriaal. In de meeste gevallen wordt het systeem aangepast aan de kwaliteiten van de spelersgroep. Je kunt wel met drie spitsen willen spelen, maar als er in de selectie geen echte vleugelspitsen zijn, is het niet zinvol om voor dat tactische concept te kiezen. Als het basisteam eenmaal duidelijk is, moet dat ook voor langere tijd het vertrekpunt zijn. Van daaruit coach en analyseer je. Het is geen goede zaak om na twee verloren duels meteen alles door elkaar te gooien en voor nieuwe spelers te kiezen. Als je als coach ervan overtuigd bent dat de sterkste formatie binnen de lijnen staat die het daarbij passend systeem speelt, is er geen enkele reden om paniekerig die basisformatie te wijzigen. Een competitie duurt immers veel langer dan twee duels en uiteindelijk pak je aan het einde van de rit met de sterkste formatie en het beste systeem de meeste punten. Is dat niet voldoende voor een kampioenschap of zelfs klassebehoud, dan is het dus een kwestie van te weinig kwaliteit geweest. Zo eenvoudig is het eigenlijk. In de praktijk gaat het vaak anders. Heel wat trainers zetten het hele elftal op zijn kop als het even wat minder gaat. Maar wat moet zo’n trainer doen als hij vervolgens ook met het nieuwe systeem of ploeg geen punten pakt? Uiteindelijk is bepalend de stand op de ranglijst aan het einde van het seizoen. Een trainer die alleen aan korte-termijn-politiek doet en slechts naar de eerstvolgende wedstrijd kijkt, komt op den duur altijd in de problemen. Kijken naar de eigen ploeg, spelers vertrouwen geven en dus bij voorkeur uitgaan van je eigen mogelijkheden. Dan ben je op je sterkst. Probeer daarom de basisformatie zo lang mogelijk het vertrouwen te geven en pas je niet voortdurend aan de tegenstander aan. Bron: KNVB

De analyse van de tegenstander

Hoe hoger het niveau, hoe meer belang er gehecht wordt aan de analyse van de tegenstander. Bij elke wedstrijd in het betaald voetbal zit wel iemand van de komende tegenstander van beide teams op de tribune om informatie in te winnen over de speelwijze en de spelhervattingen. Maar ook in het amateurvoetbal proberen veel trainers die informatie te verzamelen. De ervaren trainer in het amateurvoetbal weet vaak al vrij goed hoe de tegenstander speelt, kent zijn sterke en zwakke kanten. Ook de informatie die zijn spelers verstrekken en verslagen in de lokale media zijn meestal uitstekende bronnen. Een andere optie is aan het begin van het seizoen goed naar het competitieschema kijken. Meestal speelt de komende tegenstander een weekend daarvoor tegen steeds dezelfde ploeg uit jouw klasse. Je kunt dan de trainer van dat team vragen om elke week kort (telefonisch) de informatie over de tegenstander door te geven. Een volgend seizoen kun jij hem misschien van noodzakelijke informatie voorzien. Bij het analyseren van die tegenstander is het verstandig om met een aantal randvoorwaarden rekening te houden. Bij een analyse streef je immers naar een vergelijkbare situatie. Dus moet je kunnen inschatten hoe sterk de tegenstander is tegen wie het team speelt dat je analyseert. Als een trainer van RKC zijn komende tegenstander bij Ajax in de ArenA analyseert, dan weet hij dat de kans groot is dat die ploeg in Waalwijk waarschijnlijk wat minder verdedigend en dus anders zal spelen. Daarom laten de meeste trainers in het betaald voetbal hun tegenstander vaker dan één keer analyseren, bij voorkeur in uitwedstrijden, want dat maakt meestal ook een verschil. Overigens is voor de ervaren trainers zo’n analyse een bevestiging van wat ze al wisten en gaat de aandacht vooral uit naar enkele details die mogelijk in de speelwijze of bij spelhervattingen veranderd zijn. Omdat in het amateurvoetbal de wedstrijden op hetzelfde tijdstip gespeeld worden, kunnen trainers zelf maar zelden naar hun tegenstander gaan kijken. En als je iemand anders stuurt moet deze persoon realiseren dat een wedstrijdanalyse een gedegen voorbereiding en een goede concentratie vraagt. Denk bijvoorbeeld aan onderstaande punten: – de positie van waaruit je observeert, is afhankelijk van wát je wilt analyseren – je moet niet de neiging hebben om alles te willen zien, want dan zie je niets! – maak gebruik van handig administratiemateriaal ( veldjes, formulieren) – neem ongeveer 10 minuten ‘om in de wedstrijd te komen’ en het algemene spelbeeld op te nemen. Bron: KNVB

Het observeren van een individuele speler

Stuur vier trainers naar een jeugdvoetbaltoernooi en vraag hen om de drie beste spelers van dit toernooi op te sporen. Ik geef je op een briefje dat ze steevast met dezelfde drie spelers op de proppen komen. Dus iedereen die wel een beetje verstand van voetbal heeft kan heus wel talent opsporen. Maar als je vraagt omwille van welke kwaliteiten ze die spelers hebben geselecteerd, kunnen de argumenten nog wel eens uiteen lopen. Het beoordelen van een individuele speler of het scouten van talent is een vak apart. Want wat is nu de definitie van talent? Een samenhang van eigenschappen die er voor zorgen dat je een bepaald iets beter kan dan een ander. Heel typisch is dat je vaak al bevooroordeeld bent, zo zal een spelertje met de juiste lichaamsverhoudingen en met zijn blonde lange haren je eerder opvallen als een slungelig type met veel te dunnen beentjes. Vaak worden dan ook spelers geselecteerd op basis van hun fysisch profiel. Ook bij het opsporen van talent gaat het over ‘wat heb je van de speler gezien welke kwaliteiten heb je gezien? En dan kijk je  kijk je vooral naar de explosiviteit, het spelinzicht en de bal- en lichaamsbeheersing (techniek en coördinatie). Maar talent alleen volstaat niet Wat maakt nu het verschil? Het mentale. de gedrevenheid de drang om te winnen, nieuwsgierigheid, zelf beter willen worden, op training het maximum geven, leergierigheid, je thuis verder vervolmaken. Dat is een ongelooflijk potentieel van de speler. Wie dat bezit, maakt het verschil. 
Daarom kun je niet een speler beoordelen op basis van één wedstrijd en zal je een speler voor een langere tijd moeten observeren, niet allen in de wedstrijd(en) maar zeker ook tijdens zijn training(en). Tip: kijk meer naar de sterke kanten van de speler als naar de zwakke kanten.

De te volgen stappen bij een wedstrijdanalyse


1. Voor de wedstrijd::
Het is belangrijk vooraf informatie te verzamelen over de tegenstander deze informatie zou je kunnen inwinnen door:
  • De website van de tegenstander te bezoeken en wedstrijdverslagen te lezen
  • Informatie uit de landelijke of regionale dagbladen
  • Van collega trainers en/of spelers
  • Voor aanvang van de wedstrijd de opstelling vragen in de bestuurskamer
  • Bekijk de warming-up
  • Via een praatje met de vaste supporters
Beschrijf vooraf de volgende factoren
  • Datum en tijdstip wedstrijd:
  • Weersgesteldheid: Bijvoorbeeld harde wind - storm - droog weer etc.
  • Toestand van het veld: Kunst of gewoon gras - drassig -vlak etc.
  • Het belang van de wedstrijd: Vriendschappelijk/beker/competitie - degradatieduel - kampioenschap - etc.
  • Eventuele andere factoren die opvallen:
Tijdens de wedstrijd:
Algemeen:
  • Zorg dat je op een voor jou goede positie staat van waaruit jij observeert
  • De positie van waaruit je observeert, is afhankelijk van wát je wilt analyseren
  • Je moet niet de neiging hebben om alles te willen zien, want dan zie je niets
  • Maak gebruik van handig administratiemateriaal ( veldjes, formulieren)
  • Neem ongeveer 10 minuten ‘om in de wedstrijd te komen’ en het algemene spelbeeld op te nemen.
Lees HIER verder de uitgebreide informatie over de werkwijze bij het maken van de wedstrijdanalyse
Open HIER een leeg wedstrijdanalyse-formulier (niveau TC2)
Open HIER een leeg wedstrijdanalyse-formulier (niveau TC3) KNVB
Download VV WedstrijdAnalyseFormulier TC3.ppt 
Open HIER oefenformulier wedstrijdanalyse
Zie ook:Trainer/coach Hulpmiddelen
Voorbeeld ingevulde wedstrijdanalyse Scoutingsrapport individuele speler

Hierin beschrijf je onder meer het volgende: 

 - Informatie speler (leeftijd/lengte etc)
 - Positie speler
 - Soort speler
 - Fysieke gesteldheid
 - Atletisch vermogen
 - Wedstrijdmentaliteit
 - Technisch vermogen
 - Tactisch vermogen

In functie speler bij:
 - Balbezit
 - Omschakeling van balbezit naar balverlies
 - Balverlies - 
 - Omschakeling van balverlies naar balbezit
etc. etc......

Voorbeelden scoutingsformulieren:



Video Analyse


Ook in het amateurvoetbal wordt steeds meer gebruik gemaakt van de videoanalyse. Steeds meer trainers en coaches zetten videoanalyse in om de prestaties van individuele spelers of een team te verbeteren. Hele trainingen en wedstrijden worden opgenomen die later uiteengerafeld in de wedstrijdbespreking vertoond worden. Ook is de videoanalyse een handig middel om een speler van een afstand te laten kijken naar wat er in een bepaalde situatie precies gebeurde hoe hij daarin handelde en wat hij anders of beter had kunnen doen. Dat kan een speler helpen een volgende keer een technisch of tactisch betere beslissing te nemen. Mocht jij als trainer of de vereniging  
videoapparatuur willen aanschaffen denk dan niet dat je met een druk op de knop alle gegevens 'die jij wil tonen' meteen tot beschikking hebt. Ook een videoanalyse kan tijdrovend zijn: video-opnames maken, uploaden naar je laptop of PC, bewerken, gegevens invoeren, situaties bekijken en herhalen, koppelen aan spelers,linies of dode spelmomenten en een bibliotheek aanleggen kost je toch enkele uurtjes.
Maar heb je dit volbracht dan heb je ook een geweldige informatiebron voor je spelers. Beelden zeggen meer als woorden. Tips: mocht je videoapparatuur willen aanschaffen zorg dan eerst dat je een persoon in je vereniging gevonden hebt die enige kennis van zaken heeft over de apparatuur. Ga verder heel zorgvuldig en rustig op zoek totdat je een programma gevonden hebt wat voor jou of jullie eenvoudig te besturen is.
Zie: Trainer/coach Hulpmiddelen